Azərbaycan və Özbəkistan arasında strateji əməkdaşlıq təkcə iqtisadi və siyasi sahələrlə məhdudlaşmır, həm də innovativ texnologiyalar və kosmik tədqiqatlar istiqamətində də genişlənməkdədir. Bu ölkələrin müvafiq qurumları arasında 2024-cü ildə imzalanmış saziş çərçivəsində torpaqların şoranlaşmasının monitorinqi sahəsində birgə layihə həyata keçirilir.

Özbəkistan Respublikası Rəqəmsal Texnologiyalar Nazirliyi yanında Kosmik Tədqiqatlar və Texnologiyalar Agentliyinin direktor müavini Muhiddin İbrahimov “Report”a müsahibəsində bu əməkdaşlığın detalları və gələcək planlar barədə danışıb.

Həmin müsahibəni təqdim edirik:

- Azərbaycan və Özbəkistan arasında kosmik sahədə əməkdaşlıq səviyyəsini necə qiymətləndirirsiniz?

- Biz Azərbaycandan olan həmkarlarımıza böyük hörmətlə yanaşırıq. Sizin ölkəniz bu sahəyə bizdən daha erkən başlayıb. Biz isə bu sahədə həm əməkdaşlıq edir, həm də Azərbaycandan öyrənirik. Xüsusilə kosmik sənayenin inkişaf strategiyasının və siyasətinin formalaşdırılması sahəsində

Azərbaycan tərəfindən həyata keçirilən addımlarda praqmatik yanaşmanı yüksək qiymətləndiririk. Bu baxımdan əməkdaşlığımız çox müsbətdir.

- 2024-cü ildə “Özbəkkosmos” və “Azərkosmos” arasında Yerin məsafədən zondlanması vasitəsilə torpaqların şoranlaşmasının ilkin qiymətləndirilməsi üzrə saziş imzalanıb. Bu layihə üzrə hazırda hansı işlər görülür?

- Bəli, ötən il bu sazişi imzaladıq və bu il layihənin icrasına aktiv şəkildə başlamışıq. Hazırda hər iki ölkənin müvafiq mərkəzləri - bizim tərəfdən Kosmik Monitorinq Mərkəzi, “Azərkosmos” tərəfindən isə Geoinformasiya Sistemləri Mərkəzi - məlumatların işlənməsi üzərində çalışır. Hal-hazırda çöl məlumatlarının toplanması və texnologiyaların kalibrləşdirilməsi mərhələsindəyik. Bu ilin sonunadək layihənin tamamlanmasını planlaşdırırıq.

- Gələcəkdə daha hansı birgə layihələrin həyata keçirilməsi planlaşdırılır?

- Əsas diqqət Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində əməkdaşlığa yönəlib. Bu kontekstdə “CubeSat” layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu peyk Qazaxıstan tərəfindən hazırlanır və biz mühərrik komponenti ilə bu prosesdə iştirak edirik. Məqsədimiz bütün TDT üzv ölkələrini “CubeSat” ölçüsündə birgə peyk layihəsinə cəlb etməkdir.

Dünən TDT Şurasının iclasında Azərbaycan, Türkiyə, Macarıstan və Türkmənistandan olan həmkarlarımıza bu layihəyə hansı formada qoşula biləcəklərini müəyyənləşdirmək üçün bir daha çağırış etdik. Reaksiya çox müsbət oldu və ümid edirik ki, yaxın vaxtlarda konkret təkliflər irəli sürüləcək.

- Özbəkistanın kosmik sahədə əldə etdiyi hansı təcrübə Azərbaycan üçün nümunə ola bilər?

- Düşünürəm ki, bizim ən önəmli təcrübəmiz dövlət kosmik monitorinqi sahəsində əldə olunub. Xüsusilə kosmik fəaliyyətlərin qanunvericiliklə tənzimlənməsi və monitorinqin hüquqi əsaslarının yaradılması baxımından Özbəkistan regionda unikal nümunədir.

Bizim agentlik məsafədən zondlama və kosmik monitorinq məlumatlarının iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrdə tətbiqi üzrə müstəqil qurum kimi fəaliyyət göstərir. Bu təcrübə, xüsusilə də regionumuzda yerləşən inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün rəqəmsallaşma, inventarlaşdırma və qeyri-rəsmi iqtisadiyyatın azaldılması istiqamətində faydalı ola bilər.