Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində - Şuşa, Laçın, Ağdam, Füzuli, Xocalı və Xankəndidə - genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri ilə paralel olaraq bölgəyə səfərlərin tənzimlənməsi siyasəti də yeni mərhələyə qədəm qoyub. İyulun 23-dən etibarən həm yerli, həm də xarici vətəndaşlara bu ərazilərə səfərə icazə verilməsi, Azərbaycanın postmünaqişə dövründə həyata keçirdiyi yenidənqurma və sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının mühüm mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu qərar təkcə vətəndaşların doğma torpaqlarına səfərərini asanlaşdırmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda əcnəbiləri də əhatə edir ki, bu da ölkənin turizm və nəqliyyat sektorlarının, həmçinin bütövlükdə regionların inkişafında dönüş nöqtəsi hesab oluna bilər. Xarici ölkə vətəndaşları üçün yaradılan yeni səfər imkanları həm də postmünaqişə reallıqlarının təbliği baxımından əhəmiyyət kəsb edir. Regiona gediş-gəlişin liberallaşdırılması, burada formalaşan yeni infrastruktur, o cümlədən beynəlxalq hava limanları və magistral yollar, həm dövlət, həm də özəl sektor üçün mühüm investisiya fürsətləri yaradır.

Postmüharibə dövründə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən irimiqyaslı infrastruktur və bərpa layihələri regionun davamlı şəkildə məskunlaşması, iqtisadi dövriyyənin formalaşması və turizm potensialının reallaşdırılması üçün möhkəm təməl yaradır. Artıq bu ərazilərin həm daxili, həm də beynəlxalq turizm axınlarına açılması yeni iqtisadi dinamikanın formalaşmasına imkan verəcək.

“Report” mövzu ilə bağlı apardığı araşdırmada turizm və nəqliyyat sahəsinin ekspertlərinin fikirlərini təqdim edir.

Turizmin dirçəlməsi: Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yeni marşrutlara çevrilir

“Azərbaycan Turizm Peşəkarları Təşkilatı” İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Aşurov bildirib ki, artıq Qarabağa səfərlərlə bağlı marşrutlar müəyyən olunub və vətəndaşların icazə əldə etməsi proseduru xeyli sadələşdirilib:“İcazə müddəti iki gündən beş günə qədər uzadılıb. Paralel olaraq həmin ərazilərdə əhalinin köçürülməsi, infrastrukturun qurulması və tikinti işləri davam edir. Hər hansı bölgənin dirçəlməsi üçün orada insanların məskunlaşması və gediş-gəlişin artması vacibdir. Bu, iqtisadi fəallığın artmasına, ticarət və xidmət sektorunun canlanmasına səbəb olacaq. Artıq həmin ərazilərdə ictimai həyat formalaşır, hotellər və digər turizm infrastrukturu yaradılır ki, bu da daha çox insanın ora səfər etməsinə imkan yaradır”.

C.Aşurov xüsusilə xarici vətəndaşların səfərlərinin əhəmiyyətini vurğulayaraq bildirib ki, bu imkanlar regionun beynəlxalq turizm bazarında tanıdılması baxımından mühüm fürsətdir:

“Əcnəbilərə də səfər icazələrinin verilməsi bölgənin turizm potensialının reallaşdırılması və yerli əhalinin rifahının yüksəldilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Qarabağla mənəvi bağları olan xaricdə yaşayan azərbaycanlılar üçün bu səfərlər emosional və simvolik əhəmiyyət daşıyır. Artıq bölgədə fəaliyyət göstərən beynəlxalq hava limanları gələcəkdə birbaşa beynəlxalq uçuşların təşkilinə şərait yaradacaq”.

Nəqliyyat strategiyası: Qarabağda misilsiz infrastruktur yeniləməsi

Nəqliyyat üzrə ekspert Rauf Ağamirzəyev “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində reallaşan infrastruktur layihələrinin miqyasına görə regionda və dünyada nümunə ola biləcəyini bildirir:

“Hazırda eyni anda 3 382 kilometrə yaxın avtomobil və dəmir yollarının, hava limanlarının və yaşayış məntəqələrinin sıfırdan tikilməsi kimi layihələr Avropada belə az rast gəlinir. Bu baxımdan, Azərbaycanda eyni anda bu qədər iri layihənin həyata keçirilməsi mühüm hadisədir”.

Ekspert qeyd edir ki, bu infrastruktur fonunda əvvəllər mövcud olan səfər məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması təqdirəlayiq tendensiyadır:

“Sevindirici haldır ki, yalnız yerli vətəndaşlar deyil, həm də xarici vətəndaşlar azad olunmuş Qarabağa səfər edə biləcəklər. Bu, həm informasiya axınının artmasına, həm də dünya ictimaiyyətinin bölgədə baş verən bərpa prosesləri ilə yaxından tanış olmasına imkan yaradacaq”.

Nəqliyyat üzrə ekspert Rauf Ağamirzəyev isə vurğulayıb ki, “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində həyata keçirilən infrastruktur layihələri miqyasına görə dünya miqyasında nümunə ola bilər:

“Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində bildiyimiz kimi bir çox infrastruktur layihələri icra olunur, həm Qarabağda, həm Şərqi Zəngəzurda. Eyni anda böyük layihələr icra olunur və mən deyərdim ki, Avropada bu səviyyədə, yəni eyni anda 3 382 kilometrə yaxın yolun tikintisi, dəmir yolunun tikintisi, hava limanlarının tikintisi və yaşayış məntəqələrinin sıfırdan tikintisi kimi layihələr demək olar ki, hazırda yoxdur”.

R.Ağamirzəyev bildirib ki, hazırda bölgədə müxtəlif statuslu yolların tikintisi davam edir və bir çox istiqamətlərdə gediş-gəliş artıq mümkündür:

“Bəzi yollar artıq istifadəyə verilib, digərlərində işlər davam edir. Təhlükəsizlik və texniki standartlara əməl edilməklə bu səfərlər tam təhlükəsiz şəkildə təşkil oluna bilər. Artıq Şuşa, Laçın, Füzuli, Zəngilan və digər bölgələrə müntəzəm gediş-gəliş bərpa olunub. Bir sıra yerlərdə müvəqqəti məhdudiyyətlər tətbiq olunsa da, yaxın illərdə bu ərazilərdə tam inteqrasiya və daimi nəqliyyat axını təmin ediləcək”.

Onun sözlərinə görə, Şuşada bərpa işləri ilə yanaşı qalmaq imkanları da yaranıb, Xankəndi, Laçın, Ağdərə, Zəngilanın Ağalı kəndi, Cəbrayıl və Füzulidə bu cür imkanlar genişlənməkdədir: "Təbii ki, bəzi ərazilərdə tikinti səbəbindən məhdudiyyətlər qalmaqdadır, lakin yaxın illərdə bu layihələrin əksəriyyəti başa çatdırılacaq”.

Ekspertin fikrincə, iki il ərzində bu bölgələrə daha müntəzəm, intensiv və fərqli nəqliyyat vasitələri ilə səfərlərin təşkili mümkün olacaq.

O əlavə edib ki, gələcəkdə bu səfərlər daha geniş miqyasda və müntəzəm şəkildə, həm avtobus, həm dəmir yolu, həm də fərdi nəqliyyat vasitələri ilə mümkün olacaq.

“Əvvəllər yalnız müəyyən icazə ilə mümkünsə, bu gün həm yerli, həm də xarici vətəndaşlar üçün real səfər imkanları yaradılıb. Bu, həm şəffaflıq, həm də inkişaf baxımından önəmli addımdır”.Turist axını: Yeni maraq mərkəzi

Rəsmi statistikaya əsasən, bu ilin I yarısında Azərbaycana 178 ölkədən 1 milyon 217,4 min əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs səfər edib. Gələnlərin əsas hissəsi Rusiya (25,8 %), Türkiyə (17,6 %), Hindistan (9,4 %), İran (8,2 %), Gürcüstan (4,2 %), Qazaxıstan (3,7 %), Səudiyyə Ərəbistanı (3,2 %), Pakistan (2,9 %), Çin (2,1 %) vətəndaşları olub. Hər birindən 1,9 % olmaqla İsrail və Özbəkistan, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (1,8 %), Ukrayna (1,4 %), Türkmənistan (1,3 %), hər birindən 1 % olmaqla Belarus və Küveyt, 12,6 %-i digər ölkələrin vətəndaşları olub. Bu rəqəmlər Qarabağa beynəlxalq turist marağının formalaşması üçün potensial auditoriyanın geniş olduğunu göstərir.

Həm turizm, həm də nəqliyyat mütəxəssislərinin fikirləri bir daha sübut edir ki, Qarabağa səfərlərin liberallaşdırılması fiziki gediş-gəliş məsələsi ilə yanaşı, həm də Azərbaycanın strateji inkişaf yolunda atdığı növbəti addımdır. Sosial, iqtisadi və mədəni inteqrasiyanı gücləndirən bu proses həm yerli əhalinin rifahına töhfə verəcək, həm də regionun beynəlxalq iqtisadi-turizm xəritəsində mövqeyini möhkəmləndirəcək.

Bu qərarla Azərbaycan həm işğaldan azad olunmuş ərazilərinə, həm də gələcəyinə doğru yeni bir səhifə açır.